Nowe regulacje dotyczące Sołeckich Strategii Rozwoju Wsi (w skrócie):
W ramach realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2026–2031 dopuszcza się możliwość zmiany sołectwa zgłoszonego przez gminę do Programu. Zmiana sołectwa, o której mowa powyżej, może następować nie częściej niż raz na dwa lata i odbywa się w ramach obowiązującej perspektywy Programu. Rozwiązanie to ma na celu umożliwienie stopniowego obejmowania wsparciem kolejnych sołectw z terenu danej gminy oraz zapewnienie elastyczności w realizacji działań wynikających z lokalnych potrzeb rozwojowych.
Zmiana formuły „Uniwersytet Samorządności” (w skrócie):
Nabór gmin do realizacji inicjatywy „Uniwersytet Samorządności” prowadzony będzie w cyklu dwuletnim. Wybór beneficjentów następować będzie w latach 2026, 2028 oraz 2030, zgodnie z harmonogramem realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2026–2031. Inicjatywa „Uniwersytet Samorządności” realizowana będzie w formie działań szkoleniowych, obejmujących w szczególności szkolenia, warsztaty, kursy, seminaria oraz inne formy edukacyjne dostosowane do potrzeb lokalnych społeczności.
Konsultacje społeczne:
Program został opracowany i przyjęty po przeprowadzeniu konsultacji społecznych z jednostkami samorządu terytorialnego oraz partnerami społecznymi i gospodarczymi. Zgodnie z Uchwałą Nr 179/4097/26 Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 13 stycznia 2026 r. w sprawie przyjęcia sprawozdania z przebiegu i wyników konsultacji „Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi na lata 2026–2031”, Zarząd Województwa Podkarpackiego zatwierdził sprawozdanie z przebiegu konsultacji projektu Programu.
Główne założenia Programu:
Celem Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi jest wspieranie inicjatyw mieszkańców wsi, sprzyjających:
- integracji i aktywizacji społeczności lokalnych,
- rozwojowi infrastruktury społecznej, kulturalnej i rekreacyjnej,
- poprawie estetyki i funkcjonalności przestrzeni publicznej,
- pielęgnowaniu lokalnej tożsamości, tradycji i dziedzictwa kulturowego,
- wzmacnianiu postaw obywatelskich i idei samorządności.
Program będzie realizowany w oparciu o zestaw działań obejmujących elementy takie jak:
- Działania służące realizacji Sołeckich Strategii Rozwoju Wsi – wsparcie oddolnych inicjatyw mieszkańców, modernizacja przestrzeni wsi, inwestycje społeczne i kulturalne.
- Działania służące realizacji koncepcji „Uniwersytet Samorządności” – szkolenia, warsztaty, wykłady i seminaria dla liderów lokalnych i mieszkańców.
- Działania szkoleniowo-aktywizujące – przygotowanie grup odnowy wsi do opracowania Sołeckich Strategii Rozwoju Wsi i realizacji projektów lokalnych.
- Działania promocyjne i wsparcie informacyjno-komunikacyjne – strona internetowa, publikacje, informacje w mediach lokalnych i gminnych oraz tablice informacyjne przy realizowanych zadaniach.
- Konkurs „Piękna Wieś Podkarpacka” – promocja najlepszych inicjatyw, estetyki i aktywności społecznej wsi województwa podkarpackiego.
Najważniejsze działania Programu:
Sołeckie Strategie Rozwoju Wsi:
Podstawą realizacji Podkarpackiego Programu Odnowy Wsi są Sołeckie Strategie Rozwoju Wsi, opracowywane przez lokalne społeczności. Strategie te stanowią dokument planistyczny, określający najważniejsze potrzeby, cele oraz kierunki rozwoju danej miejscowości w perspektywie kilkuletniej. Sołeckie Strategie Rozwoju Wsi: powstają w procesie partycypacyjnym, z aktywnym udziałem mieszkańców, integrują działania różnych środowisk funkcjonujących na terenie sołectwa, umożliwiają planowe i spójne realizowanie lokalnych inicjatyw, są podstawą ubiegania się przez gminy o wsparcie finansowe w ramach Programu. Opracowanie strategii poprzedzone jest udziałem przedstawicieli gmin i sołectw (koordynatorów, liderów wiejskich) w warsztatach szkoleniowych z zakresu planowania w procesie odnowy wsi, organizowanych przez Samorząd Województwa Podkarpackiego.
W ramach Sołeckich Strategii Rozwoju Wsi gminy mogą realizować zadania inwestycyjne i nieinwestycyjne obejmujące remonty i wyposażenie świetlic, domów kultury, domów ludowych oraz remiz OSP, zagospodarowanie i modernizację przestrzeni publicznych, w tym placów zabaw, siłowni plenerowych i terenów rekreacyjnych, a także działania na rzecz poprawy estetyki miejscowości i ładu przestrzennego. Program wspiera również zachowanie i promocję lokalnego dziedzictwa kulturowego, historycznego i przyrodniczego, organizację wydarzeń integrujących społeczność oraz rozwój inicjatyw społecznych i lokalnych partnerstw, w tym współpracy mieszkańców, organizacji społecznych i samorządu. Wszystkie działania mają na celu aktywizację mieszkańców, integrację społeczności lokalnych oraz poprawę jakości życia i estetyki wsi.
Uniwersytet Samorządności:
Istotnym elementem Programu jest realizacja koncepcji „Uniwersytet Samorządności”, której celem jest rozwój społeczeństwa obywatelskiego na obszarach wiejskich poprzez działania edukacyjne i szkoleniowe. W ramach inicjatywy przewidziano organizację szkoleń, warsztatów, wykładów i seminariów, skierowanych m.in. do: sołtysów, radnych i liderów lokalnych, przedstawicieli organizacji społecznych (OSP, KGW, stowarzyszenia), mieszkańców zainteresowanych aktywnym udziałem w życiu publicznym.
Zakres tematyczny szkoleń obejmować będzie zagadnienia związane z samorządnością, partycypacją społeczną, przygotowaniem i realizacją inicjatyw lokalnych, komunikacją społeczną, pozyskiwaniem środków zewnętrznych oraz przeciwdziałaniem wykluczeniu cyfrowemu. Zajęcia mają być organizowane w następujących blokach tematycznych: samorządowo-obywatelskim, obejmującym funkcjonowanie samorządu i inicjatywy obywatelskie, historycznym i kulturowym, dotyczącym ochrony lokalnego dziedzictwa oraz kultywowania tradycji wsi, ekologicznym, poświęconym ochronie środowiska i zrównoważonemu rozwojowi obszarów wiejskich, promocyjno-gospodarczym, obejmującym rozwój lokalnej przedsiębiorczości i promocję inicjatyw społecznych, oraz bloku zajęć praktycznych, w ramach którego realizowane będą warsztaty praktyczne wspierające realizację lokalnych projektów i integrację społeczności.
Do pobrania:
Podkarpacki Program Odnowy Wsi na lata 2026–2031 (plik docx. poj. 50.67KB).
